Επιστροφές, καταστροφές: Ντοκιμαντέρ για το θρυλικό παρασκήνιο του «American History X»

Η «εξωσχολική» ιστορία του American History X είναι μια κλασική χολιγουντιανή ιστορία σύγκρουσης καλλιτέχνη με το Σύστημα. Συνοπτικά ο Τόνι Κέι, πρωτοεμφανιζόμενος τότε, υπέγραψε την ταινία στα 95 λεπτά, το στούντιο, η New Line τότε του Μάικλ Ντε Λούκα (σήμερα συν-διευθύνων την Warner μαζί με την Παμ Άμπντι), για δικούς του λόγους χρειάστηκε άλλο cut, ο Κέι άρχισε να λέει κάτι ανυπολόγιστα του τύπου «θέλω την ελευθερία και τον σεβασμό που έχει ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ», στη New Line έπεσε περίσκεψη 10 δευτερολέπτων και μετά έδωσαν στον...Έντουρντ Νόρτον να κάνει νέο μοντάζ, Κέι και Νόρτον κάτσανε μαζί στη μουβιόλα να το συσκεφθούν, μάλλον πρέπει να έπαιξαν μπουνιές στο τέλος, ο Κέι αποκήρυξε κάθε ιδέα άλλου cut, στοχάστηκε να αλλάξει το όνομά του σε...Humpty Dumpty και να μπει έτσι στους τίτλους (πολύ γέλασαν στην Ένωση των Σκηνοθετών), τέλος πάντων το αποτέλεσμα ήταν ότι ο Κέι δεν παρέδωσε ποτέ άλλο cut όπως του ζητήθηκε και εν τέλει στις αίθουσες βγήκε η κατά 25 λεπτά μεγαλύτερη εκδοχή του Νόρτον.

Που στεκόμαστε σε όλο αυτό; Με τον σκηνοθέτη είναι η πάγια θέση. Ωστόσο δεν βλάπτει ο σκηνοθέτης, να καταλαβαίνει και λίγο που βρίσκεται, δίχως στοιχειώδη διπλωματία δεν πας πουθενά. Έτσι λοιπόν και ο Κέι δεν ήταν Ο Κέι (συγγνώμη) για την βιομηχανία, η οποία μετά από την αναμπουμπούλα τον επωνύμισε «unemployable», όπερ σημαίνει κανείς δεν θα θέλει να τον ξαναδεί σε ακτίνα χιλιομέτρων από χολιγουντιανό πλατώ και προχώρησε ανενόχλητα την ζωή της. 

Η ταινία; Μ' όποιον δάσκαλο καθίσεις ανάλογα γράμματα θα μάθεις. Ενδεικτική της εποχής της, με αρετές αναντικατάστατες, αιχμηρότητας και αφηγηματικής έντασης, με ερμηνεία Νόρτον επαρκή να τον βάλει στην προμετωπίδα της εποχής της γενιάς του, αλλά και με έναν τόνο στο γύρισμά της που κάποιοι θα μιλούσαν τότε για μελό, για δημαγωγία, και άλλα ανάλογα που πάντα πάνε πακέτο. Ενδιαφέρουσα ταινία, δημιουργεί σκέψεις και απορία για το πώς βαστάει 28 ολόκληρα χρόνια μετά. Δείτε, ξαναδείτε το, μάς λέτε.

Σήμερα, ο Κέι, 73, πάλαι ποτέ τρομερό παιδί του βιντεοκλίπ και κάπως επηρμένος υπογράφων, δεν έκανε ποτέ καριέρα τελικά, παρέμεινε πρακτικά unemployable, γύρισε ένα ντοκιμαντέρ, δύο μυθοπλασίες (εκ των οποίων το  Detachment με τον Έιντριεν Μπρόντι έχει εντυπωσιακό κοινό ακολούθων στο imdb) και τώρα επιστρέφει στην κοιτίδα του κακού, του σημείου που η ζωή του καλλιτεχνικά στράβωσε. Υπογράφει το «Humpty Dumpty X», για την δική του ματιά στο τι συνέβη τότε με το τελικό cut της ταινίας.

Στο ντοκιμαντέρ, που και μόνο από κουτσομπολικής πλευράς δεν μπορείς να χάσεις, θα δείχνει λέει και ανέκδοτο υλικό που έχει από τις αναμετρήσεις του με τον Ντε Λούκα.

Έχει υλικό ακόμα και με τον Μάρλον Μπράντο, που στωικά του λέει ότι θα πρέπει να πάει με τα νερά τους (κάτι θα θυμάται κι αυτός - βλέπε ας πούμε One-Eyed Jacks), ενώ τον συμβουλεύει γλυκά, κυρίως ξεκαρδιζόμενος, να μην λέει ανοησίες περί αλλαγής ονόματος.

Θα έχει ενδιαφέρον εάν η στάση του μέσα στα χρόνια θα έχει αλλάξει - κάποτε, λένε, απολογούνταν διαρκώς για την συμπεριφορά του, ευελπιστώντας ίσως σε μια αλλαγή πλεύσης προς το πρόσωπό του - ή με το βάρος της ηλικίας θα έχει σκληρύνει περισσότερο προς αυτούς που τελικά του στοίχισαν την δυνατότητά της επαγγελματικής του ζωής. Δεν είναι μικρό πράγμα. Ακόμα και αν ο κόσμος ήταν ανέκαθεν γεμάτος από καλλιτέχνες πεπερασμένου βεληνεκούς που πίστευαν ότι είναι μετενσαρκώσεις θρύλων.

Τρέιλερ του ντοκιμαντέρ: